Strona główna » Kamień Koszyrski
 
 

Serwis partnerski





 
Przyłączenie się do Newslettera
oznacza akceptacje
regulaminu!
Wyrejestruj się.
 




 
 


 
 

Kamień Koszyrski




Historia i dzień dzisiejszy – Kamień Koszyrski


Kamień Koszyrski ma swoją, sięgającą w głęboką przeszłość, historię. Na terenie Kamienia Koszyrskiego i jego okolic odnaleziono pozostałości po zabudowaniach z epoki brązu i wczesnego żelaza, odkryto również przedmioty (m.in. narzędzia pracy, naczynia, ozdoby) z epoki mezolitu, neolitu. Tu zachowane zostały także pozostałości grodu, otoczonego wałem zimowym i rowem oraz kurhan z czasów Rusi Kijowskiej. Pierwsza kronikarska wzmianka o Kamieniu Koszyrskim datowana jest na 1196 rok, kiedy wołyński książę Roman Mścisławowicz zbudował w tym miejscu twierdzę dla obrony północnych granic ziemi Wołyńskiej. Nazwano ją Kamieniem, a grodzisko powstałe wokół niej – Koszerem. W 1241 roku, podczas tatarsko-mongolskiej inwazji, twierdza została zburzona, a gród spustoszono. W 1340 roku Koszyrsk przejęty został przez Księstwo Litewskie i stał się własnością litewskiego księcia Luberta Giedyminowicza. Wówczas rozpoczęto prace odbudowy twierdzy, które trwały do 1366 roku. Otoczono ją wałem ziemnym, zbudowano strzelnice, składy amunicji i zapasów żywności. W 1430 r. miastu, jako jednemu z pierwszych na Wołyniu, nadano prawa magdeburskie. W 1442 roku wielki książę litewski Kazimierz IV potwierdził prawo do władania zamkiem księciu Sanguszce i jego dziedzicom. Po Unii Lubelskiej w 1569 roku miasto wraz z całym Wołyniem przeszły pod panowanie Polski. W 1607 roku miasto niemalże w całości spłonęło i było odbudowane dopiero w latach 20-tych XVII wieku. Pożary były przyczyną wielkiej biedy, także w następnych latach. Ostatnim właścicielem Kamienia Koszyrskiego z rodu Sanguszków był książę Adam – Aleksander Sanguszka-Koszyrski, który podarował gród jednemu z bratanków swojej siostry Anny, żony Jerzego Krasickiego. Ostatni z rodu Sanguszków-Koszyrskich, wołyński wojewoda Adam Sanguszko, w 1628 roku wybudował w Kamieniu Koszyrskim kościół i ufundował klasztor Dominikanów. Po trzecim rozbiorze Polski (1795r.) Kamień Koszyrski stał się częścią Rosji. W XIX w. stanowił własność rodziny Ordów, należał do powiatu kowelskiego guberni wołyńskiej. Liczył niecałe 500 mieszkańców, w tym 57% Żydów.

Po zniesieniu prawa pańszczyźnianego w Kamieniu Koszyrskim, jak i w innych miastach Ukrainy, nastąpił rozwój gospodarki wolnorynkowej. Pod koniec XIX wieku w miasteczku mieszkało już 1220 mieszkańców. Działał w nim młyn wodny, 12 sklepów, 4 razy w roku odbywały się jarmarki. W tym okresie Kamień Koszyrski utrzymywał kontakty handlowe z wieloma miastami. Przedmiotami handlu były wyroby rzemieślnicze miejscowego przemysłu, produkty gospodarki rolnej, wosk, futro i ryby. W dalszym ciągu przeważała w nim produkcja rolna. W latach 1913-1915 wybudowano linię kolejową, która połączyła Kamień Koszyrski z Kowlem.

Na mocy postanowień pokojowej umowy Rydzkiej z 1921 r., Polska przejęła terytorium Kamienia Koszyrskiego i miasto weszło w skład powiatu pińskiego w województwie poleskim. W latach 1932-1935 wybudowano linię kolei wąskotorowej łączącą Kamień Koszyrski z Lubiszowem.

W listopadzie 1939 r. Kamień Koszyrski włączono w skład Związku Radzieckiego i zjednoczono z Białoruską Socjalistyczną Republiką Radziecką. Po ustaleniu granic między Ukraińską SRR i Białoruską SRR, na podstawie Dekretu Prezydium Rady Najwyższej ZSRR, od 4 grudnia wszedł w skład ZSRR i został włączony do nowoutworzonego obwodu Wołyńskiego. W styczniu 1940 r. Kamień Koszyrski stał się stolicą rejonu i miastem rejonowym.

W pierwszej połowie 1941 r. w mieście działały państwowe przedsiębiorstwa przetwórstwa drewna, przemysłu spożywczego, stacja kolejowa i komunikacja. Zostało utworzone przedsiębiorstwo przemysłu leśnego. Rozpoczęły się prace nad budową zakładu przetwórstwa drzewnego - tartaku. W czerwcu 1941 roku do miasta wkroczyli hitlerowcy. Faszyści rozstrzelali i skatowali 1535 mieszkańców, ponad 100 młodych chłopców i dziewcząt wywieziono do katorżniczej pracy do Niemiec. Miasto zostało wyzwolone w kwietniu 1944 roku. Od tego czasu znów zaczęły działać przedsiębiorstwa komunalne, kolej, przemysł leśny. W 1945 r. w Kamieniu Koszyrskim otwarto szkołę pedagogiczną kształcącą nauczycieli. W czerwcu 1946 r. działalność wznowił kombinat przemysłowy, a w 1947 r. rozpoczęła produkcję maślarnia. W tym okresie w rejonie zorganizowano również pierwsze kołchozy.

W 1950 r. przemysł w mieście osiągnął poziom sprzed wojny. Podstawą produkcji w mieście było drewno, które eksportowano do obwodów w całym kraju. W 1956 roku działalność rozpoczęła kolejna maślarnia, która przerabiała 60 ton mleka na dobę, a także powstała potężna elektrociepłownia i miasto zostało w całości zelektryfikowane. W 1961 r. działalność wznowił tartak, zorganizowano kolumnę samochodową związaną z przetwórstwem leśnym. W 1962 roku rozpoczęła działalność stacja melioracyjna. W 1952 roku w mieście otwarto szkołę medyczną, która rok później została reorganizowana w medyczną szkołę zawodową. W 1964 roku otwarto również szkołę muzyczną, w której kształciło się 205 dzieci. Od 1966 roku rozpoczęła działalność szkoła zawodowa, przygotowująca budowniczych i energetyków. W 1980r. utworzono muzeum historyczno-krajoznawcze, któremu w 1985r. nadano tytuł narodowego.

W 1990 roku oddano pomieszczenie administracyjne, do którego przeniesiona została władza miasta i rejonu, a także rejonowa biblioteka. Od 1995r. wznowiła swoją działalność wspólnota rzymsko-katolicka, jako świątynia służyła jej do 2005 r. stojąca obok niewielka kaplica cmentarna, w sąsiedztwie której znajduje się niewielki cmentarz z grobami żołnierzy polskich poległych w latach 1919-20, przy którym rosną dwa potężne dęby. Od 2005r. nabożeństwa odprawiane są w nowowybudowanym kościele. W ciągu ostatnich lat w mieście powstało wiele nowych sklepów i punktów handlowo-usługowych, wyremontowano wiele budynków użyteczności publicznej. W Kamieniu Koszyrskim od lat powojennych wydawana jest rejonowa gazeta o nakładzie 10 tys. egzemplarzy.

Kamień Koszyrski (51°37’N, 24°58’E) jest stolicą rejonu, miastem położonym na północy obwodu wołyńskiego nad rzeką Cyr, 150 km na północny wschód od Łucka, 54 km na północ od Kowla, liczącym ok. 11,5 tys. mieszkańców. Powierzchnia miasta wynosi 1473 ha. Sercem miasta jest plac zlokalizowany przy Budynku Państwowej Administracji Kamienia Koszyrskiego w sąsiedztwie obiektów sakralnych, użyteczności publicznej oraz działalności handlowej. Do centrum miasta prowadzą 4 główne ulice oraz długie ciągi zabudowy miejskiej. W centrum, na zadrzewionym wzniesieniu nad rzeką Cyr, zachowały się ślady wałów i fos „Zamku” z XII w. Na jego terenie stoi dziś współczesny budynek szkoły. Kamień Koszyrski jest lokalnym węzłem komunikacyjnym: do Kowla, Ratna, Wielkiej Hłuszy i Lubieszowa. Funkcjonuje również kolej. Miasto w zasadzie jest wyposażone w infrastrukturę techniczną, skanalizowane i zwodociągowane, a także zgazyfikowane. W Kamieniu Koszyrskim działają przedsiębiorstwa przemysłowe, spożywcze oraz przemysł drzewny. Najważniejszą branżą rozwijającą się w rejonie jest gospodarka leśna, duża część jej produkcji eksportowana jest do wielu krajów, w tym do Anglii, Belgii, Włoch, Niemiec, Polski, USA, Turcji. Znaczną ilość przemysłowej produkcji wytwarza przedsiębiorstwo państwowe „Kamień - Koszyrskie gospodarstwo leśne”. W małych przedsiębiorstwach wytwarzane są meble. Przedsiębiorstwa są wyposażone w odpowiednią bazę techniczną, pomieszczenia produkcyjne i magazynowe. Polecają się potencjalnym inwestorom do organizacji produkcji. W mieście działa piekarnia. Istnieje także 5 organizacji budowlanych.

W gospodarce lokalnej przedsiębiorczość z każdym rokiem staje się coraz ważniejsza, odgrywa znaczną rolę w zapewnieniu ludności potrzebnych towarów i usług. Na terenie miasta funkcjonują oddziały bankowe, towarzystwa kredytowe, firmy ubezpieczeniowe. Socjalna infrastruktura miasta jest zaawansowana. Działają tu: centralny rejonowy szpital, poliklinika, poliklinika stomatologiczna, 4 przedszkola, ogólnokształcąca szkoła I-III stopni-liceum, ogólnokształcąca szkoła I-III stopni-gimnazjum, ogólnokształcąca szkoła I-III stopni, zakład naukowo-produkcyjny, dom twórczości dziecięcej i młodzieżowej, stacja młodych techników, wyższa szkoła zawodowa, filia uczelni wyższej "Międzynarodowy uniwersytet rozwoju człowieka", Dziecięco-młodzieżowa szkoła sportowa Nr 1, Dziecięco-młodzieżowa szkoła sportowa Nr 2, biblioteki, kino, muzeum, hotel, sieć aptek.

Planowane inwestycje, polegające na zagospodarowaniu przyrodniczych zbiorników wodnych i budowie baz wypoczynkowych przy jeziorach, mają na celu rozwój turystyki, która wpłynie na poziom gospodarki w mieście i całym rejonie.

Zabytki

W regionie znajduje się 77 obiektów dziedzictwa kulturowego, w tym :

- zabytków budowy miast i architektury (o znaczeniu krajowym) - 11;
- zabytków budowy miast i architektury (o znaczeniu lokalnym ) - 8;
- historycznych zabytków, sztuki monumentalnej, archeologii (o znaczeniu lokalnym) - 58.
Zabytkami architektury o znaczeniu krajowym są: cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny (1589r., wieś Kaczyn), cerkiew Przemienienia Pańskiego (1600r., wieś Nujno), cerkiew Ofiarowania Pańskiego (1642r., wieś Mychniwka), cerkiew św. Eliasza Proroka (1700r., m. Kamień Koszyrski), cerkiew Narodzenia Najświętszej Marii Panny (1723r., m. Kamień Koszyrski), cerkiew Narodzenia Najświętszej Marii Panny (1737?., wieś Wyderta), cerkiew św. Michała Archanioła (1742r., wieś Werchy), cerkiew św. Michała Archanioła (1790r., wieś Chotesziw), cerkiew św. Michała Archanioła (1775r., wieś Grudky), cerkiew Zaśnięcia NMP (1795r., wieś Zapruddia), cerkiew św. Paraskewy (1777r., wieś Osiwci).
Na terenie Kamienia Koszyrskiego rozmieszczone są 4 prawosławne świątynie, z których cerkiew Świętego Eliasza Proroka i cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogarodzicy znajdują się w państwowym rejestrze narodowego dobra kulturowego. Cerkiew Św. Eliasza Proroka pochodzi z 1700 r., jest drewniana, na kamiennym fundamencie, trzyzrębowa, jednokopułowa. Dzwonnicę dobudowano w 1886 roku. W 1970 r. cerkiew wycofano z rejestru, została zdewastowana. Ponownie odbudowano w 1989 r. Szereg ikon XVIII-XVIII - wiecznych ze świątyni Eliasza Proroka, będących zabytkami sztuki, zachowało się w Muzeum Wołyńskiej Ikony w Łucku.
Kolejnym, wartym uwagi, obiektem sakralnym jest Cerkiew Narodzenia Najświętszej Bogurodzicy z 1723r., jest drewniana, na kamiennym fundamencie, trzyzrębowa, dwukopułowa. Zbudowana dzięki wsparciu miejscowego hrabiego Jana Krasickiego i parafian. Cerkiew ma formę krzyża, określa się ją jako najdoskonalszy wytwór wołyńskiej szkoły narodowej architektury. W cerkwi znajdują się ikony datowane na pierwszą połowę XVI w.
Kaplica klasztoru Dominikańskiego (murowana) XVII wiek. Zabytek architektury o znaczeniu lokalnym. W 1641 roku książę Adam Aleksander Sanguszko-Koszyrski zbudował w mieście klasztor Dominikański, który do naszych czasów nie zachował się. W 1858 roku w mieście zbudowano kamienny kościół. św. Michała Archanioła, który działał prawie do końca II wojny światowej. W 1947 roku w na wpół zrujnowanym pomieszczeniu kościoła otwarto zakład przetwórstwa drzewnego, a później zakład cukierniczy. W 1995 r. odnowiła działalność wspólnota rzymsko-katolicka. Do 2005 roku nabożeństwa odprawiały się w kaplicy, teraz w nowowybudowanym kościele.
Grodzisko „Zamek” XII-XIII w. znajduje się na prawym brzegu rzeczki Cyr, w centrum współczesnego Kamienia Koszyrskiego. W XII w. był mocną drewnianą fortyfikacją, który później w XIII-XIV w. został przebudowany. Drewniana twierdza miała w środku kamienną wieżę, którą potem rozebrano w celu utworzenia innych budowli. Grodzisko zajmuje pagórek o wysokości 6 m ze stromymi zboczami, które, oprócz wschodniego, są zachowane. W jednym ze zrębów, znajdujących się w grodzisku, są pozostałości trzech pionowych słupów znacznego rozmiaru. Dawały one możliwość podtrzymywania jakiejś nadbudowy, być może drewnianej obronnej wieży czy wysokiego dachu. Podczas archeologicznych badań na terytorium grodziska, odkryto dużą ilość ceramiki, ozdób, rzeczy o przeznaczeniu użytkowym.

Kultura

W mieście funkcjonuje 2 kluby i 8 bibliotek, działa dziecięca akademia sztuk pięknych, ludowe krajoznawcze muzeum. System kulturalno-oświatowych zakładów stale się rozwijał. Przy Rejonowym Domu Kultury działa 7 zespołów, zespół, który nosi tytuł „ludowy amatorski”. Czołowymi zespołami są: kapela "Koloryt", chór weteranów wojny i pracy "Dzwony pamięci", zespół pieśni ludowej "Rodowód", orkiestra instrumentów ludowych "Tonika", orkiestra instrumentów dętych i inne. Zespoły te zdobyły uznanie nie tylko na Wołyniu, ale również w całej Ukrainie, mają długą listę zdobyczy twórczych i zwycięstw w konkursach. Dobrze znany jest na Wołyniu amatorski zespół pieśni ludowej "Rodowód".
W repertuarze zespołu ważne miejsce zajmują obróbki ukraińskich piosenek ludowych, zapisanych w rejonie Kamienia Koszyrskiego. W 2008 roku zrealizowano nagranie utworów na płytę CD w Nacjonalnym radiu Ukrainy, a piosenki te zostały dołączone do złotego zbioru Ukraińskiego radia.

Miasto posiada dość długą historię muzyki dętej. Również w roku 1940 działała orkiestra dęta przy rejonowym Domu Kultury. Kamień Koszyrski słynie z posiadanych zespołów folklorystycznych, dzięki którym przetrwały pieśni, zwyczaje, obrzędy. Prastara pieśń rodziców brzmi w wykonaniu zespołów folklorystycznych ze wsi Nujno , Buzaky, Wyderta, Olenine. Młode pokolenie ma okazję obcowania ze sztuką i zapoznania się z jej podstawami w dziecięcej akademii sztuk pieknych, która działa w mieście od 1964 r. Na chwilę obecną
w szkole uczy się 232 dzieci - przyszłych muzyków, kompozytorów, choreografów, malarzy. Uczniowie tej szkoły są stałymi uczestnikami i laureatami wojewódzkich i ogólnoukraińskich konkursów i festiwali. Swoją historię ma w mieście również słowo pisane. O historii kraju
i rejonu można się dowiedzieć z muzeum historyczno-krajoznawczego, które zostało utworzone w 1980 r., a w roku 1985 uzyskało tytuł Narodowego. Obecnie muzeum zajmuje powierzchnię 178 m2, znajduje się w nim ponad 4000 eksponatów, z czego oryginalnych – ponad 1000.

Walory przyrodnicze i turystyka


Kamień Koszyrski – jeden z zakątków Polesia Wołyńskiego, położony na północy obwodu wśród rozległych lasów, malowniczych i czystych jezior, wonnych łąk, bagnistych terenów i pól. Przez miasto przpływa rzeka Cyr. W okolicy niemało jest rzek. W zachodniej części znajduje się rzeka Turia o długości 23 km. Najszersza jest – do 60 m – w okolicach wsi Buzaky. Średnia głębokość 0,5 – 2,5 m. Największa – 6,9 m.

W części południowo-wschodniej regionu znajduje się basen rzeki Stochid. Długość arterii wodnej w regionie - 31 km. Na powierzchni 550 ha znajduje się 19 unikatowych jezior. W większości są to jeziora krasowe. W Nujnowskim leśnictwie w pobliżu wsi Pidriczcia znajduje się malownicze jezioro Dobre. Od roku 1975 jest ono obiektem przyrody o znaczeniu ogólnokrajowym. Jego ogólna powierzchnia wynosi 41 ha. W głębi jeziora nawet w letnie upały woda jest zimna, a to za sprawą podziemnych źródeł. W okolicach wsi Soszyczne znajduje się najbardziej zagadkowe w kraju jezioro Zabolockie (Wołowe oko owiane wieloma legendami.). Powierzchnia jeziora wynosi 6,9 ha, a głębokość sięga 30 – 50 metrów. W celu zachowania przyrody Polesia stworzono rezerwaty przyrody. Od 1998 roku działa rezerwat krajobrazowy o znaczeniu ogólnokrajowym „Stochid”. Znajduje się on na terenach zalewowych rzeki Stochid, pomiędzy wsiami Stobychwa i Stari Czerwyszcia, powierzchnia 2902 ha. Unikatowy kompleks przyrodniczy obejmuje rzekę, dziesiątki jej odnóg, lasy zalewowe i przybrzeżne na tarasach. Od 1980 roku działa Wutwicki botaniczny rezerwat o znaczeniu krajowym, który znajduje się w lasach Nujnowskiego leśnictwa. Powierzchnia rezerwatu wynosi 50 hektarów, a strefy ochronnej dookoła niego 518 ha.
U jego podstaw znajduje się typowe wysokie torfowisko z mchów torfowych. W regionie znajdują się również rezerwaty o znaczeniu lokalnym, a szczególnie: rezerwat krajobrazowy „Buzaky” w okolicach wsi Pidriczcia o powierzchni 81,8 ha, stworzony w 1991 roku, znajduje się w Buzakowskim leśnictwie. Tu znajduje się również działka lasu sosnowego z domieszką olszy czarnej i brzozy, o naturalnym pochodzeniu. W 1992 roku stworzono rezerwat krajobrazowy „Kaczyńskij” w okolicach wsi Kaczyn o powierzchni 64 ha. Obejmuje on jezioro Kaczyn, torfowisko z głębokimi pokładami torfu, półwysep, gdze rosną topole.

Od 1992 roku działa rezerwat krajobrazowy "Sircze". Powierzchnia 194,7 ha. Tu jest jezioro Sircze, masyw błotny z krzewiastą roślinnością, o powierzchni 63 ha. W jeziorach z leczniczą wodą występuje wiele gatunków ryb, a także raki. W lasach i na zalesionych nadjeziornych obszarach spotkać można dziki, łosie, sarny europejskie, zające, bobry, dużą ilość dzikich ptaków. W lasach występuje wiele gatunków grzybów, jagody, borówki, maliny, jeżyny, żurawiny, poziomki. W rezerwatach przyrody, dość licznie występujących w niewielkiej odległości od miasta, występują gatunki zwierząt i roślin objęte szczególną ochroną i zagrożone wyginięciem.

Bogactwem naturalnym są znaczne złoża torfu. Na zachodzie rejonu występują niewielkie pokłady złóż miedzi. Okolice Kamienia bogate są w budulec (piasek, glina).

Znana, obdarzona legendami i leczniczymi właściwościami, znajduje się „Jaśniepańska Studnia”, a w niej woda wypływająca z potężnego źródła, czysta, przejrzysta, chłodna, bardzo przyjemna w smaku. Źródło w zimie nie zamarza. Studnia jest znana w całej okolicy i poza rejonem. Obiekty służące odpoczynkowi w podróży, takie jak daszki, altany, domki, place zabaw dla dzieci, miejsca do rozpalenia ogniska, są rozmieszczone obok wszystkich głównych dróg w rejonie.

Kamień Koszyrski to ciekawy i atrakcyjny dla turystów rejon. Warto naocznie przekonać się o urodzie Wołyńskiego Polesia, zwiedzić okolice trasą pieszą i rowerową, uczestniczyć w spływie łodzią lub kajakiem po rzece.






 
 
Wszelkie prawa zastrzeżone Copyright © 2010
Miasto Międzyrzec Podlaski.
Wsparcie udzielone przez Norwegię poprzez dofinansowanie ze środków
Norweskiego Mechanizmu Finansowego w ramach Programu Wspierania
inicjatyw Transgranicznych w Euroregionie Bug